Rekomendacja Adwokata:
Adwokat Anna Sadowska była przez 13 lat najbliższą współpracowniczką Adwokat dr Iwony Zielinko. Najskuteczniejszej adwokat w Polsce w sprawach karnych i cywilnych.
Od 1 lipca 2015 r. radcowie prawni mogą świadczyć obronę w sprawach karnych, a jeśli jej nie świadczą mogą być zatrudnieni na umowę o pracę. Takie rozwiązanie nie szkodzi ani niezależności radcy prawnego ani tajemnicy zawodowej. Adwokaci – bez względu na to czy występują w roli obrońcy w procesach karnych, czy też nie – nie mogą być zatrudniani na umowę o pracę, co też musi budzić kontrowersje.
Umowa o pracę, a obrona w sprawach karnych
Z badań przeprowadzonych przez Fundację Kobiet Prawników (FKP) w środowisku adwokackim wynika, że obronę w sprawach karnych świadczy około 30 procent ogółu kobiet wykonujących zwód adwokata. Zgodnie z obowiązującym prawem (art. 4b ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze), na umowę o pracę nie mogą być zatrudnione ani te z nas, które świadczą obronę w sprawach karnych, ani te, które jej nie świadczą.
Warto podkreślić, że zdecydowana większość z tych kobiet adwokatów, które w swojej pracy zawodowej nie zajmują się sprawami karnymi (ok. 90 procent), w szczególności korzystające z urlopów macierzyńskich lub rodzicielskich albo planujące w nieodległej przyszłości takie urlopy, poczytuje za atrakcyjne i pożądane rozwiązanie przyjęte w środowisku radców prawnych, uregulowane w art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z tym przepisem, pomoc prawna polegająca na występowaniu przez radcę prawnego w charakterze obrońcy w sprawach karnych i karnoskarbowych może być świadczona(…), pod warunkiem że radca prawny nie pozostaje w stosunku pracy. Zakaz zatrudnienia nie dotyczy pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych. W tym rozwiązaniu został zawarty zarówno element tradycyjny, że obrońca musi być niezależny i nie powinien być związany umowa o pracę, jak i nowoczesny, aby ułatwić łączenie form wykonywania zawodu przez dopuszczenie zatrudnienia na etacie.
Co mamy w Europie?
Jeśli przyjrzymy się rozwiązaniom w tym zakresie przyjętym w Europie, okazuje się, że są i tradycyjne adwokatury, w których nie można łączyć etatu z wykonywaniem zawodu, np. Belgia, Austria czy Szwecja, ale są i takie z duchem czasu, gdzie pod określonymi warunkami adwokaci mogą pracować na etacie, np. w Niemczech, Norwegii, Hiszpanii i Portugalii. Przykładowo w Norwegii, Hiszpanii i Portugalii dopuszczalna jest praca na etacie i posiadanie własnej kancelarii. Nie mogą jej jednak prowadzić osoby zatrudnione w instytucjach publicznych i organach administracji. Nietuzinkowe rozwiązanie zostało wprowadzone w Holandii, gdzie umowę o pracę musi zaakceptować samorząd adwokacki.
Fundacja Kobiet Prawników domaga się równych praw
Badania przeprowadzone przez FKP pokazują, jak często kobiety ze środowiska adwokackiego w obliczu macierzyństwa stają przed trudnym dylematem – albo umowa o pracę i związane z nią bezpieczeństwo socjalne na czas wychowywania potomstwa (ten wątek rozwinę w kolejnej publikacji) albo pożegnanie z elitarnym kręgiem palestry. Ten wybór jest szczególnie trudny, zważywszy, że aby dołączyć do tego kręgu poświęcamy wiele lat życia. Jeśli adwokat – nawet nie świadcząc obrony w sprawach karnych – chce być zatrudniony na umowę o pracę, musi zawiesić swoją działalność adwokacką albo przenieść się do radców prawnych, którzy zadbali o bardziej konkurencyjne zasady wykonywania zawodu dla swoich niż adwokaci. Może nadszedł czas, aby adwokatura także poszła z duchem czasu, stała się bardziej przyjazna również matkom i nie stawiała ich przed tak trudnym wyborem jak ten opisany?
Adwokat dr Iwona Zielinko
Podsumowanie
Artykuł porusza ważny temat różnic ustrojowych między dwoma zawodami prawniczymi, sugerując, że w pewnych aspektach Temida łaskawsza dla Radców Prawnych niż dla Adwokatów. Głównym punktem analizy jest możliwość zatrudnienia na umowę o pracę, która u radców prawnych jest dopuszczalna (przy zachowaniu pewnych obostrzeń w sprawach karnych), podczas gdy adwokaci podlegają w tym zakresie całkowitemu zakazowi. Autorka wskazuje na konsekwencje społeczne i socjalne tych regulacji, szczególnie w kontekście macierzyństwa i bezpieczeństwa finansowego kobiet wykonujących zawód adwokata. Tekst zachęca do dyskusji nad unowocześnieniem zasad palestry, by stały się one bardziej konkurencyjne i przyjazne dla współczesnych prawników.