ul. Wilcza 65 lok. 12 00-679 Warszawa

Co to znaczy „narkotyki na własny użytek”?

CO TO ZNACZY „ŚRODKI ODURZAJĄCE LUB SUBSTANCJE PSYCHOTROPOWE W ILOŚCI NIEZNACZNEJ, PRZEZNACZONE NA WŁASNY UŻYTEK”

Przepis art. 62a ustawy narkotykowej pozwala na umorzenie postępowania jeszcze przed jego wszczęciem, jeżeli sprawca posiada przy sobie środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek, a orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości. Z kolei art. 62b ustawy narkotykowej przewiduje analogiczną sytuację w sytuacji, gdy mamy do czynienia z nowymi substancjami psychoaktywnymi.

Niestety pojęcie „nieznacznej ilości” nie zostało ustawowo sprecyzowane, skutkiem czego nastręcza ono wątpliwości interpretacyjnych. W orzecznictwie zwykło się jednak przyjmować, iż jest to ilość odpowiadająca doraźnym potrzebom uzależnionego, to jest odczuwanemu współcześnie głodowi narkotycznemu, jedna, dwie porcje, lecz nie ilość od tego większa, choćby zgromadzono ją w przewidywaniu przyszłych potrzeb.

W doktrynie zaś wskazuje się, iż: Jeśli przyjąć, że posiadanie narkotyku identyfikuje się z reguły już z jedną jego porcją pozwalającą na odurzenie człowieka, to aby pozostać w zgodzie z tym stanowiskiem, trzeba konsekwentnie uznać, że „nieznaczną ilością” będzie ta, która stanowi mnożnik owej jednorazowej dawki przez dzienne spożycie wynikające z charakteru używania danego środka odurzającego lub substancji psychotropowej przez sprawcę czynu zabronionego.

Co ciekawe, naukowcy podjęli się nawet sporządzenia wytycznych, które za ilości graniczne dla uznania ilości narkotyku za nieznaczną, przewidują w sposób następujący:

  • heroina – 1,5g,
  • kokaina – 1g,
  • amfetamina metaamfetamina – 1,5 g,
  • ecstasy – 4 tabletki,
  • LSD – 2500µg,
  • marihuana – 10g,
  • haszysz – 5g.

Podkreślenia jednak wymaga, że ilości te są jedynie orientacyjne i w żaden sposób nie wiążą sądów, ani prokuratorów. Zwłaszcza zaś pamiętać należy, iż w zależności od stopnia uzależnienia, zmienia się częstotliwość zażywania narkotyku, a także ilość jednej dawki. Pamiętać również należy, że nawet posiadając nieznaczną ilość narkotyku, narażamy się na odpowiedzialność karną, jeśli z okoliczności sprawy nie wynika, że środki te przeznaczone są na własny użytek.

KIEDY MOŻEMY MÓWIĆ O ZNACZNEJ ILOŚCI ŚRODKA ODURZAJĄCEGO LUB SUBSTANCJI PSYCHOTROPOWEJ?

Brak jest w ustawie narkotykowej definicji pojęcia znacznej ilości środka odurzającego lub substancji psychotropowej.

Na potrzeby zdefiniowania tego pojęcia odwołać należy się więc do poglądu wypracowanego w orzecznictwie, stosownie do którego: kryterium decydującym o tym, czy ilość środków odurzających jest znaczna, nieznaczna czy zwykła są: ich masa wagowa (gramy, kilogramy, tony, ilość porcji), rodzaj środka odurzającego (podział na tzw. twarde i miękkie) i cel przeznaczenia (w celach handlowych, na potrzeby własne).

Podsumowanie

W polskim systemie prawnym pojęcie „narkotyki na własny użytek” nie oznacza braku odpowiedzialności karnej, a jedynie specyficzną okoliczność, którą sąd bierze pod uwagę przy wymiarze kary. Artykuł wyjaśnia, że każde posiadanie substancji zabronionych jest ścigane, aby ograniczyć nielegalny obrót narkotykami i minimalizować społeczne skutki uzależnień. Kluczowym narzędziem jest tu art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który pozwala na umorzenie postępowania, jeśli sprawca posiada nieznaczną ilość środka na własne potrzeby, a stopień szkodliwości czynu jest znikomy. Tekst podkreśla jednak, że granica między posiadaniem na użytek własny a podejrzeniem o nielegalny obrót narkotykami jest płynna i zależy od interpretacji prokuratora oraz sędziego. Profesjonalna obrona musi zatem dążyć do wykazania, że zatrzymany nie jest ogniwem w łańcuchu, jaki tworzy nielegalny obrót narkotykami, lecz osobą, wobec której można zastosować środki wychowawcze lub lecznicze zamiast bezwzględnego więzienia. Podsumowując, choć prawo bywa elastyczne w przypadku drobnych ilości, walka z procederem, jakim jest nielegalny obrót narkotykami, pozostaje priorytetem organów ścigania.